فهرست مطالب

مقدمه

مشخصات کلی خانه اخوان سيگاري یزد

تاریخچه خانه اخوان سيگاري یزد

طرح معماری خانه اخوان سيگاري یزد

ازیک‌طرف در مجاورت کوچه

حیاط بیرونی خانه اخوان سیگاری

حیاط اندرونی خانه اخوان سيگاري یزد

حیاط خدمه خانه اخوان سیگاری

حیاط تجارتخانه و محل کار آقای اخوان سیگاری

تصاویر فضاهای خانه اخوان سيگاري یزد

سایت پلان خانه اخوان سيگاري یزد

پلانهای معماری خانه اخوان سيگاري یزد

مقاطع معماری خانه اخوان سيگاري یزد

پرسپکتیو معماری خانه اخوان سيگاري یزد

منابع

اين خانه درميدان امير چخماق، خيابان امامخميني، كوچه سوم (شهيد پاكنژاد) واقع شده است.
سابقه تحولات تاريخي

بر طبق گزارشهاي موجود در سازمان ميراث فرهنگي كشور، قسمت هاي مختلف اين خانه در اوايل و اواسط و اواخر دورة قاجاريان و نيز بخشي از آن در دوره پهلوي ساخته شده است . باني خانه مشخص نميباشد؛ليكن چون مدتها به اخوان سيگاري، از تجار يزد، تعلق داشته، به اين نام شهرت يافتهاست.
ويژگي كالبدي اين بنا يك ح ياط مياني وسيع، سه حياط خلوت و دو ورودي اصلي و فرعي دارد . دراين خانه همچون اغلب خانههاي يزد، فضاها رو به حياط قرار گرفتهاند كه مركز توجه عناصر پيرامون خود و واسطة پيوند آنهاست. به اين ترتيب، در اين خانهها، حياط مهمترين فضاست و مصداق كامل اين حكم حياط اصلي اين خانه است. در عين حال، حياطهاي فرعي و كوچكتر نيز مشمول اين قاعده هستند. در حياطهاي كوچك، بعضي از ديوارهاي بسته را با طاقنما، نماسازي كردهاند تا بهنظر آيد كه پيرامون حياط از عناصر فضايي خالي نيست.
خانه دو ورودي مجزا دارد : يكي مفصل و پركار و ديگري كوچك و ساده . ورودي اصلي، شامل سردرهشتي (باسقف زيباي رسمي بنا شده)، از يك طرف به حياط خلوت شرقي و از طرف ديگر، از طريق دالاني، به حياط بزرگ و اصلي خانه متصل است . ارتباط نزديك و بيواسطة حياط خلوت شرقي، با هشتي به اين حياط استقلال بخشيدهاست. ورودي دوم به ديگر حياطخلوت خانه، واقع در جنوب غربي
آن راه دارد . داشتن ورودي مجزا خود سبب استقلال اين حياط از حياط اصلي شده است؛ چنان كه اگر راهرو ميان دو حياط نبود، دو خانه كاملاً مستقل پديدمي آمد.

حياط اصلي مستطيل شكل، به تقريب درامتداد شمال  جنوب است؛ به واسطه شكل حياط، نماهاي آن دو به دو رو به يكديگر قرار گرفته اند و گويي با هم گفت وگو مي كنند. در اين ميان، دو نماي شمالي و جنوبي متفاوت باهم و نماي شرقي و غربي همشكل و متقارن - اند. در مركز نماي شمالي، اتاق سه دري و در ميانه نماي جنوب ي، ايواني رواق مانند واقع است. نماي جبهه شمالي پرتنوع و چشمگير است و نماي جبهه جنوبي به سبب وجود بادگيري بر فراز آن جلوه يافته است . اهميت اين دو نما و نيزكشيدگي حياط در همين امتداد و مرتفع بودن اين دو جبهه نسبت به نماهاي شرقي و غربي محور شمالي  جنوبي بنا را ممتاز ساخته است.
دو جبهة شرقي و غربي درانتظام و تركيب كلي فضايي مشابه يكديگرند؛ منتها در مركز جبهة غربي، اتاقي با چهار پنجره و در مركز جبهه شرقي، ايواني قرارگرفته كه بادگيري نيز بر فراز آن نشسته است . با اين اوصاف، وضع اين دو جبهه نيز حكايت همان گفتگوي آشناي فضاي نيمه بازو بسته در دو نماي باز و بسته در دو نماي متقابل است.
قرارگيري تنها ايوان در جبهه شرقي حياط سبب تمايز اين خانه از ديگر خانه هاي شهر شده است؛ چه در اين قبيل خانهها مهم است.كه ايوان اصلي درجبهه جنوبي و سايهگير حياط قرارگيرد.
طرح و تقسيمات نماي هرجبهه اغلب باانتظام فضايي پس آن جبهه تناسب دارد.
در هريك از دو نماي شرقي و غربي، در دو سوي فضاي مركزي، چهارقاب تو رفته و مشابه قرار دارد.
حياط خلوت شرقيخانه درمجاورت هشتي واقع است. اين حياط كوچك، كه مساحت آن تقريباً به اندازه هشتي است، فقط متعلق به اتاقي نسبتاً بزرگ است كه ميتوان آن را بيروني خانه تلقي كرد.
بخش جنوب غربي خانه قدري مفصل است. اين بخش بنا، مجموعهاي است از حياطي در ميانه و ايوان و اتاقي دراطراف آن.
حياط خلوت ديگر (واقع در شمال شرقي بنا) فضاي خدماتي و واسطة ارتباط با مطبخ و فضاي سرپوشيدة مجاور آن است . به همين ناميد. « حياط مطبخ خانه » دليل، شايد بتوان آن را اين خانه زيرزمين وسيعي دارد كه در بخشهايي، حتي ازمحدودة ملكي بنا فراتر رفته است . از فضا هايي كه در زيرزمين قرار دارند ،
آنهايي كه در محورهاي اصلي حياط قرار گرفته، همچون تالار سرداب، منظمتر و مفصلتر و بقيه عموماً فضاهاي خدماتي است.

و....