روستای فرانسوی وزلی، یکی از پربازدیدترین مکانهای زیارتی قرون وسطی
روستای فرانسوی وزلی، یکی از پربازدیدترین مکانهای زیارتی قرون وسطی، در منطقهای با تقدس قابل توجه پیش از مسیحیت واقع شده است. اگرچه تاریخ سکونت اولیه این منطقه ناشناخته است، اما چشمههای معدنی Les Fontaines Salees آن حداقل از هزاره سوم پیش از میلاد به دلیل خواص درمانی خود مورد توجه بودهاند. حضور سلتیکها از قرن ششم پیش از میلاد مشهود است و تا قرن دوم پیش از میلاد، رومیها معابد و حمامهای حرارتی ساخته بودند.
تاریخ مسیحی وزلی در سال ۸۶۰ میلادی آغاز شد، زمانی که کنت کارولینجیایی، جرارد روسیلون، این مکان را برای ساخت یک صومعه بندیکتی اهدا کرد. اندکی پس از تأسیس آن، راهبی به نام بودیلون، یادگارهایی (که گفته میشود استخوانهای) مریم مجدلیه بودند را از سنت ماکسیمین-لا-سنت-باوم به وزلی آورد. در سال ۱۰۵۸، پاپ این یادگارها را معتبر اعلام کرد و فرقه مریم مجدلیه در وزلی شروع به توسعه کرد (وجود مجسمه مریم مقدس سیاه در این توسعه فرقه نقش داشت). اندکی پس از آن، این مکان به یک مکان زیارتی مهم تبدیل شد و همچنین نقطه شروع اصلی برای زائرانی بود که پیاده به زیارتگاه سانتیاگو د کامپوستلا در اسپانیا، یکی از مهمترین مراکز زیارتی قرون وسطی، میرفتند.
وزلی علاوه بر شهرتش به عنوان یک مکان زیارتی، پیوندهای تاریخی مهم دیگری نیز دارد. سنت برنارد در سال ۱۱۴۶ در وزلی، جنگ صلیبی دوم را موعظه کرد؛ در سال ۱۱۶۶، اسقف توماس بکت از کانتربری، هنری دوم، پادشاه انگلستان را تهدید به تکفیر کرد؛ در سال ۱۱۹۰، ریچارد شیردل و فیلیپ دوم آگوستوس در آنجا ملاقات کردند تا برای جنگ صلیبی سوم آنجا را ترک کنند؛ و در سال ۱۲۱۷، سنت فرانسیس آسیزی اولین جامعه فرانسوی راهبان کوچک را تأسیس کرد.
آغاز زوال وزلی همزمان با کشف پر سر و صدای جسد مریم مجدلیه در سن-ماکسیمین-لا-سنت-باوم در پرووانس در سال ۱۲۷۹ بود که با حمایت سلطنتی چارلز دوم، پادشاه آنژوین سیسیل، انجام شد. هنگامی که چارلز یک صومعه دومینیکن در لا سنت-باوم بنا کرد، این زیارتگاه به طرز شگفت انگیزی دست نخورده پیدا شد، حتی با کتیبهای توضیحی که دلیل پنهان کردن یادگارها را بیان میکرد. راهبان محلی دومینیکن به زودی شرحی از معجزاتی را که ظاهراً توسط این یادگارها ایجاد شده بود، گردآوری کردند. این کشف به طور جدی جایگاه وزلی را به عنوان زیارتگاه اصلی مگدالن در اروپا تضعیف کرد. با این حال، وزلی همچنان یک مکان زیارتی مهم برای مؤمنان کاتولیک باقی ماند، اگرچه هوگنوتهای پروتستان یادگارهای واقعی را در قرن شانزدهم سوزاندند.
کلیسای سنت ماری مگدالن یکی از برجستهترین شاهکارهای هنر و معماری رومانسک بورگوندی در فرانسه است و در سال ۱۹۷۹ به فهرست میراث جهانی یونسکو اضافه شد. این مکان همچنین با نامهای صومعه وزلی (کلیسای سنت مادلین)، کلیسای سنت مادلین، لا مادلین، کلیسای وزلی، کلیسای وزلی و صومعه وزلی نیز شناخته میشود.