پاورپوینت بررسی ضوابط و استانداردهای معماری راه پله ها و راههای خروج در بناها

فهرست مطالب
دسترسي خروج
اجزاي تشكيل دهنده راه خروج
درب‌هاي گردان
درب‌هاي كشويي افقي، كركره‌ها و شبكه‌هاي قائم
خروج‌هاي افقي
راه پله و پلكان
راه‌پله و پلكان‌هاي فرار
پله‌هاي برقي و پياده‌روهاي متحرك
شيبراه‌ها
حداقل تعداد راه‌هاي خروج الزامي
چگونگي استقرار راه‌هاي خروج
روشنايي راه‌هاي خروج
ضوابط اختصاصي راه‌هاي خروج در تصرف‌هاي آموزشي/فرهنگي
و.....
منابع

خروجي افقي، عبارت است از خروج از يك بنا به مكاني امن در برابر حريق در بنايي ديگر يا در همان بنا كه سطح كف آنها تقريباً در يك تراز واقع شده باشد. خروج افقي مي‌تواند راهي باشد كه با عبور از ميان موانع حريق يا با دور زدن حريق از گذرگاه‌ها خروج به مكاني امن در همان بنا منتهي شود، مشروط بر آنكه اولاً آن دو بخش تقريباً هم‌سطح باشند و ثانياً آن مكان بتواند به عنوان يك فضاي محافظت شده، ايمني كافي در برابر آتش و دود ناشي از حريق در بخش ديگر و تمام بخش‌هاي واقع در آن بنا را تامين كند.
در طرح و محاسبه ظرفيت‌ راه‌هاي خروج هر بنا، خروج افقي مي‌تواند به عنوان جانشين براي بخشي از راه‌ خروج مورد استفاده قرار گيرد، مشروط بر آنكه ظرفيت ديگر راه‌هاي خروج بنا (پلكان، شيبراه و درگاه‌هايي كه به بيرون بنا باز مي‌شوند) از 50 درصد كل ظرفيت راه خروج مورد نياز تمام بنا كمتر نباشد.
هر بخش از بنا و هر منطقه حريق در داخل بنا كه به يك خروج افقي مربوط  گردد، بايد دست كم داراي يك خروج ديگر غير از خروج افقي، مانند پلكان خروج يا درگاه منتهي به بيرون بنا نيز باشد، در غيراينصورت منطقه حريق مورد نظر به عنوان بخشي از منطقه حريق مجاور كه داراي پلكان يا درگاه خروج منتهي به بيرون است، محسوب خواهد شد.
خروج‌هاي افقي بايد به گونه‌اي طرح و تنظيم شود كه از هر دو طرف آنها راه عبور پيوسته و قابل دسترسي تا يك پلكان خروج يا ديگر خروج‌هاي منتهي به بيرون بنا در طرف ديگر فراهم باشد.
مساحت فضاي پناهدهي در هر يك از دو طرف خروج‌هاي افقي بايد براي تمام متصرفان هر دو طرف تكافو نمايد. به اين منظور، در هر طرف بايد به ازاي هر نفر، دست كم 3/0 مترمربع مساحت خالص درنظر گرفته شود.
در تمام اوقاتي كه يكي از فضاهاي طرفين خروج افقي تحت تصرف قرار دارد، هيچ يك از درب‌هايي كه باعث دستيابي متصرفان هر طرف به فضاهاي سمت ديگر مي‌شود، نبايد قفل باشد.
براي خروج افقي از فضايي در يك طرف ديوار مانع حريق به فضاي طرف ديگر و بالعكس، چنانچه از درهاي لولايي استفاده شود، بايد دو بازشو در كنار هم درنظر گرفته شوند و هر يك از درب‌هاي فقط در جهت خروج عمل كنند.
چنانچه بين كف‌هاي واقع در دو طرف خروج افقي، اختلاف سطح وجود داشته باشد، كف‌ها بايد فقط با شيراب‌ها به هم مربوط شوند. طرح و اجراي راه‌پله در اين موارد ممنوع است.
راه پله و پلكان
تمام راه‌پله‌ها و پلكان‌هايي كه در راه خروج واقع شوند، چه در داخل و چه در خارج بنا، به استثناي پله‌هاي واقع در راهروهاي دسترسي به رديف صندلي‌هاي در تصرف‌هاي تجمعي ـ كه خود تابع ضوابط خود هستند ـ بايد با ضوابط اين بخش مطابقت داشته باشند.
تمام پلكان‌هايي كه در راه خروج واقع شوند، ‌بايد داراي ساختاري پايدار و ثابت باشند. عرض راه پله‌ها و پاگردها نبايد در هيچ قسمت از طول مسير كاهش يابد.
پاخور تمام پله‌ها بايد از يك جنس و با نوع پرداخت بوده و تمام تدابير لازم به منظور ممانعت از لغزندگي بر روي سطح آنها اتخاذ گردد.
هر راه پله بايد دست كم 110 سانتيمتر عرض مفيد داشته باشد، مگر آنكه مجموع تعداد متصرفان تمام طبقات استفاده كننده از راه پله كمتر از 50 نفر باشد كه در آن صورت عرض مفيد مي‌تواند به حداقل 90 سانتيمتر كاهش داده شود. همچنين هر راه پله بايد دست كم 205 سانتيمتر تا سقف بالاي خود ارتفاع داشته و بين هر دو پاگرد متوالي آن، حداكثر فاصله قائم 370 سانتيمتر باشد.
ارتفاع هر پله حداكثر 18 سانتيمتر و حداكثر 10 سانتيمتر خواهد بود و هر كف پله بايد حداقل 28 سانتيمتر پاخور و حداكثر 2 درصد شيب داشته باشد. حداكثر اختلاف يا رواداري مجاز بين اندازه‌هاي هر دو كف يا هر دو ارتفاع متوالي، 2/1 سانتيمتر و در مورد تمام پله‌هاي واقع بين دو پاگرد متوالي مجموعاً 1 سانتيمتر خواهد بود. در مواردي كه پله‌اي به سطح شيبدار، مانند كف پياده‌رو منتهي شود، اختلاف ارتفاع مجاز بين دو سر آن حداكثر 8 سانتيمتر به ازاي هر متر طول پله خواهد بود.
طرح و استفاده از پله‌هاي قوسي در راه‌هاي خروج در صورتي مجاز است كه حداقل اندازه كف (پاخور) هر پله در فاصله 30 سانتيمتري از باريكترين قسمت، 28 سانتيمتر بوده و اندازه شعاع قوس كوچكتر پله از دو برابر عرض آن كمتر نباشد.
استفاده از پله‌هاي مارپيچ در راه‌هاي خروج براي حداكثر 5 نفر مجاز خواهد بود، مشروط بر آنكه با رعايت ضوابط زير طرح شوند:
الف) عرض مفيد پله از 65 سانتيمتر كمتر نباشد.
ارتفاع هر پله از 24 سانتيمتر بيشتر نباشد.
ج) ارتفاع مفيد روي پله (قد راه پله) از 200 سانتيمتر كمتر نباشد.
د) اندازه كف (پاخور) هر پله، در فاصله 30 سانتيمتري از باريكترين قسمت پله، حداقل 20 سانتيمتر باشد.
ه‍(‌ تمام كف پله‌ها يك شكل و يك اندازه باشد.
پلكان‌هاي واقع در راه خروج با شيب بيش از 1 به 15 بايد در هر دو طرف داراي نرده دست‌انداز باشند. همچنين پلكان‌هاي عريض بايد به ازاي هر 75 سانتيمتر از عرض مفيد خود، دست كم در يك سمت نرده دست‌انداز داشته باشند. استثنائاً پلكان‌هيا واقع در خانه‌هاي يك يا دو خانواري و ساير واحدهاي مسكوني كوچك مي‌توانند فقط در يك سمت نرده داشته باشند.

راه‌پله و پلكان‌هاي فرار
بر اساس ضوابط اين دستورالعمل، پله‌هاي فرار، اعتباري به عنوان خروج اصولي ندارند و لذا استفاده از آنها در ساختمان‌هايي كه از اين پس ساخته شوند، به منظور جايگزيني با خروج‌هاي معتبر (درگاه خروج، گذرگاه خروج، خروج افقي، پلكان خروج و ...) مجاز نخواهد بود.
پله‌هاي برقي و پياده‌روهاي متحرك
بر اساس ضوابط اين مقررات، پله‌ها و پلكان‌هاي برقي و كف‌ها و پياده‌روهاي متحرك، جزو راه‌ خروج محسوب نمي‌شوند.
شيبراه‌ها
تمام شيب‌راه‌هايي كه در راه خروج واقع شوند، چه در داخل و چه در خارج بنا، بايد با ضوابط اين بخش مطابقت داشته باشند.
حداكثر شيب مسير نبايد از 1 به 8 و حداكثر ارتفاع آن (اختلاف تراز دو سطح افقي يا دو پاگرد كه با يك شيبراه پيموده مي‌شود) از 370 سانتيمتر بيشتر باشد. البته در مواردي كه شيب از 1 به 15 بيشتر نيست، نياز به پاگرد نخواهد بود. شيب بايد از تراز پايين تا بالا كاملاً يكنواخت باشد.
هر شيبراه بايد حداقل 110 سانتيمتر عرض مفيد داشته باشد، مگر در مواردي كه مقام قانوني مسئول، عرض كمتري را مجاز بداند. در آن صورت عرض راه مي‌تواند تا 75 سانتيمتر كاهش داده شود.
تمام شيبراه‌هاي واقع در داخل و خارج بنا، چنانچه خروج محسوب شوند، بايد همانند آنچه كه در پلكان‌ها و راه‌پله‌ها شرح داده شد، دوربندي، مجزاسازي و محافظت شوند. اين شيبراه‌ها و پاگردهاي بين آنها بايد داراي ساختاري ثابت و پايدار و كفي محكم، يكپارچه، و غيرمشبك و غيرلغزنده باشند.
عرض شيب‌راه‌ها و پاگردهاي آنها نبايد در هيچ قسمت از طول مسير خروج، كاهش يابد. طول و عرض هر پاگرد بايد دست كم برابر با عرض شيبراه درنظر گرفته شود. هر شيبراه با شيب بيش از 1 به 15 بايد در هر دو طرف نرده، دست‌گير داشته باشد.
حداقل تعداد راه‌هاي خروج الزامي
بر اساس ضوابط اين مقررات، هر طبفه يا هر بخش از يك طبقه در هر بنا بايد دست كم 2 راه خروج مجزا و دور از هم داشته باشد، مگر در مواردي كه اين مقررات استثنائاً راه خروج دوم را الزامي نداند.
در هر بنا، چنانچه بار متصرف تمام طبقات يا بخش‌هايي از آنها بين 500 تا 1000 نفر باشد، حداقل 3 راه خروج مجزا و دور از هم لازم خواهد بود و براي بار متصرف بيش از 1000 نفر، حداقل 4 راه خروج مستقل و دور از هم بايد تدارك شود.
در محاسبه تعداد خروج‌هاي هر طبقه، رعايت بار متصرف همان طبقه تكافو خواهد كرد، مشروط بر آنكه تعداد خروج‌ها بايد در طول مسير خروج كاهش نيابد. به عبارت ديگر، تعداد خروج‌هاي هر طبقه از تعداد خروج‌هاي لازم براي طبقات بالاتر از خود كمتر نباشد.
چگونگي استقرار راه‌هاي خروج
در هر طبقه يا هر بخش از يك طبقه در هر بنا كه دو خروج مجزا از هم طراحي شود، فاصله بين خروج‌ها بايد حداقل برابر با نصف اندازه بزرگترين قطر آن طبقه يا آن بخش باشد. اندازه‌گيري بايد در خط مستقيم بين خروج‌ها انجام شود، مگر در مورد آن گروه خروج‌هاي دوربندي شده كه توسط راهروهاي ارتباطي به هم مربوط هستند كه در آن موارد، فاصله بين خروج‌ها استثنائاً مي‌تواند در طول مسير راهرو اندازه‌گيري شود.
در فضاها يا بناهايي كه داراي بيش از 2 خروج باشند، دست كم 2 واحد از خروج‌ها بايد با مشخصات فوق‌الذكر طراحي شوند، مگر آنكه تمام بنا توسط شبكه بارنده خودكار تاييد شده، محافظت گردد كه در آن صورت فاصله بين خروج‌ها چنانچه به طور مستقيم اندازه‌گيري شود، استثنائاً مي‌تواند تا يك سوم قطر كلي طبقه يا سطح موردنظر كاهش يابد. ساير خروج‌ها نيز بايد در موقعيتي قرار گيرند كه در صورت مسدود شدن هر يك توسط آتش و دود، از قابليت خروج‌هاي ديگر كاسته نشود.
و.....